Nền móng là bộ phận tiếp nhận tải trọng từ công trình và truyền tải trọng đó xuống nền đất. Một phương án móng phù hợp phải đáp ứng đồng thời yêu cầu chịu lực, hạn chế lún và bảo đảm ổn định trong suốt quá trình sử dụng công trình.
Nền móng làm những nhiệm vụ gì?
Vai trò cơ bản nhất của móng là phân phối tải trọng xuống đất ở mức mà nền đất có thể chịu được. Bên cạnh đó, thiết kế móng còn phải kiểm soát độ lún tổng thể, lún lệch và khả năng ổn định trước các tác động như tải trọng ngang, lực nhổ hoặc điều kiện nước ngầm.
Vì nền đất thay đổi rất nhiều giữa các vị trí, không thể lựa chọn móng chỉ dựa vào số tầng của công trình. Khảo sát địa chất và tải trọng thiết kế là hai nguồn dữ liệu quan trọng để kỹ sư quyết định loại móng và kích thước phù hợp.
Móng nông và móng sâu khác nhau thế nào?
Móng nông truyền tải trọng xuống lớp đất ở độ sâu tương đối nhỏ. Các dạng thường gặp gồm móng đơn, móng băng và móng bè. Nhóm này phù hợp khi lớp đất gần mặt đất có khả năng chịu lực và độ lún đáp ứng yêu cầu thiết kế.
Móng sâu truyền tải trọng xuống các lớp đất sâu hơn thông qua cọc hoặc các cấu kiện móng sâu khác. Móng cọc thường được xem xét khi lớp đất phía trên yếu, tải trọng lớn hoặc yêu cầu kiểm soát lún cao hơn.
Những yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn móng
- Tải trọng công trình: tải đứng, tải ngang, mô men và các trường hợp tải trọng đặc biệt.
- Điều kiện địa chất: chiều dày các lớp đất, chỉ tiêu cơ lý và khả năng chịu tải.
- Nước ngầm: ảnh hưởng tới đào đất, ổn định hố móng và biện pháp chống thấm.
- Công trình lân cận: rung động, chuyển vị đất và phạm vi thi công có thể bị giới hạn.
- Điều kiện thiết bị và tiến độ: mỗi phương án móng đòi hỏi mặt bằng và thiết bị thi công khác nhau.
Quy trình thi công móng ở mức khái quát
Trình tự thực tế phụ thuộc vào loại móng, nhưng thường bắt đầu bằng định vị và chuẩn bị mặt bằng, sau đó là đào đất hoặc thi công cọc, xử lý đáy móng, lắp cốt thép – ván khuôn, đổ bê tông, bảo dưỡng và nghiệm thu. Trong quá trình này cần kiểm soát kích thước hình học, cao độ, vật liệu và các yêu cầu kỹ thuật theo hồ sơ thiết kế.
Cọc chịu tải và cừ Larsen không phải là một khái niệm
Cọc bê tông trong móng sâu có thể tham gia trực tiếp vào việc truyền tải trọng của công trình xuống đất. Trong khi đó, cừ Larsen là dạng cừ ván thép thường dùng để giữ đất, giữ nước hoặc bảo vệ hố đào. Cừ có thể là một phần quan trọng của biện pháp thi công, nhưng không nên mặc nhiên xem cừ Larsen là giải pháp thay thế cho cọc chịu tải của móng.
Kết luận
Móng là phần kết cấu nằm dưới công trình nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu lực và độ lún của toàn bộ công trình. Phương án móng cần được lựa chọn từ khảo sát địa chất, tải trọng và điều kiện thi công cụ thể, thay vì áp dụng một giải pháp cố định cho mọi dự án.
